جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى

177

ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )

تمهيد ششم [ قاضيان ] و اما قاضيان يعنى حاكمان شرع ، پس آنها از اجلّه علمايند كه شغل و عمل ايشان ، مخصوص به حكم كردن در ما بين مردمان مىباشد و معنى حكم ، جارى نمودن فتاوى است ، يعنى ، كلّيات علم ، بر محّال و مواضع مشخصّه و معيّنه آنها ، مثلا فتوى و كلّى علم اين است كه غصب جايز نيست و حرام است و اگر كه احدى غصب بنمايد بايد كه مال مغصوب به صاحب آن ردّ نمايد و حكم اين است كه حاكم و قاضى به « زيد » به خصوصه مىگويد كه غصب مكن و به غاصب به خصوصه مىگويد كه مال را به صاحب آن ردّ بنماى . و از اينجا معلوم مىشود كه مرتبهء قاضى ، بالاتر از مرتبه واعظ است و هردو بالاتر از مرتبه مفتى مىباشند . چونكه قضا و وعظ ، آخر مرتبه و آخر كمال و بروز علم و فتوا دادن مىباشد و لهذا هر اقسام و شروطى كه براى طايفه مفتيان مذكور شد از براى واعظان مىباشد با زيادتى ، و هر اقسام و شروطى كه براى واعظان مىباشد و مذكور شد همگى از براى حكّام و قاضيان نيز مىباشد با زيادتى و امر حكم و قضا عظيم و خطير است و از ميان علما كه خلفاء اللّه و ورثه انبياء مىباشند ، حاكم و قاضى خليفه اعظم مىباشد و اگر به آداب و شروط حكم و قضا و خلافت متصف و متأدب باشد درجه و مرتبه او ، مرتبه و درجه اوصياء خواهد بود و الّا در اسفل دركات اشقياء مىباشد . چونكه فرمودهء امام جعفر صادق عليه السّلام است كه ، « اتّقوا الحكومة فان الحكومة انّما هى للامام